Mối là loài côn trùng nguyên thủy đã có mặt trên trái đất khoảng 200 triệu năm. Về phương thức sinh sống thì mối (Isoptera) và ong, kiến (Hymenoptera) rất giống nhau, đều sống thành quần thể có tính xã hội hóa cao.Mối thuộc lớp côn trùng (Insecta) và nằm trong bộ cách bằng hay bộ mối (Isoptera). Bộ này có hơn 2.600 loài trên toàn thế giới và 50 loài tại Bắc Mỹ. Chúng sinh sống nhiều nhất tại các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới.Nguồn gốc tên Isoptera trong tiếng Hy Lạp nghĩa là hai cặp cánh thẳng. Mối được gọi là “kiến trắng” trong nhiều năm và thường bị nhầm lẫn với các kiến thực sự.
Ở Việt Nam theo tác giả Lê Bình Lợi, Nguyễn Đức Khảm mối nằm chủ yếu trong ba họ: Kalotermitidae (Mối gỗ khô), Rhinotermitidae (Mối gỗ ẩm) và Termopsidae (Mối đất).Theo đặc tính gây hại người ta chia làm 3 nhóm: Mối ngoài đồng; Mối rừng và Mối hại côn trùng (gồm hai nhóm mối đất và mối gỗ khô).Ở Việt Nam, qua điều tra nhiều năm người ta thấy loài phổ biến nhất thường phá hoại các công trình xây dựng (95 – 97% theo tác giả Nguyễn Chí Thanh năm 1996) là giống mối nhà Coptotermes, thuộc họ Rhinotermitidae.
Mối lính

Tìm hiểu về mối nhà

Cách nhận biết tổ mối xung quanh nhà bạn

1. Tổ mối chỉ ở trong gỗ
Ở nước ta, loài mối thường gặp là mối gỗ khô (cryptotermes domestices). Tổ chỉ là các hang rỗng, chúng đục dích dắc trong gỗ, đùn một phần phân ra ngoài, rơi xuống như đống cát nhỏ xíu. Chúng ta có thể căn cứ vào đặc điểm này có thể phát hiện ra chúng. Tuy mối ở trong gỗ nhưng cũng đục vào sách vở, quần áo để nơi kế cận tổ. Loài này mỗi tổ có khoảng ba bốn trăm con, chỉ cần phat hiện tổ và dùng sơ ranh tiêm thuốc đặc trị mối trực tiếp vào tổ là diệt được.
2. Tổ mối trong gỗ
Tất cả các loài mối khác khi kiến trúc tổ đều có nhu cầu đất hoặc nước ở ngoài tổ. Phần lớn các loài có cấu trúc một hệ thống tổ gồm một tổ chính và nhiều tổ phụ để dung nạp được số lượng cá thể lớn. Tổ chính có mối vua và mối chúa. Nhiều loài tổ ở sâu trong lòng đất từ 1-2m.
Hệ thống tổ của loài mối nhà (copt. Formosanus) vừa ở dưới đất nền và trong kết cấu phía trên; đôi khi nằm hoàn toàn phía trên, song vẫn có đường nối với nguồn nước. Đối với đê đập, độ rỗng của tổ mối có ảnh hưởng đến độ bền vững của công trình nên cần thiết phải phát hiện tổ để xử lý. Kinh nghiệm lâu đời của nhân dân ta là vào cuối mùa xuân, phất hiện thấy nấm là đào được tổ.
3. Tổ mối có liên hệ đến đất và nguồn nước
Tất cả các loài mối khác khi kiến trúc tổ đều có nhu cầu đất hoặc nước ở ngoài tổ, phần lớn các loài có cấu trúc một hệ thống tổ gồm một tổ chính và nhiều tổ phụ để dung nạp được số lượng cá thể lớn, tổ chính có mối vua và mối chúa, có nhiều loài tổ ở sâu trong lòng đất đến 1-2m.
Hệ thống tổ của loài “mối nhà” (Copt. Formosanus) vừa ở dưới đất nền và trong các cấu kiện phía trên; đôi khi nằm hoàn toàn phía trên, song vẫn có đường nối với nguồn nước.
Đối với đê đập, độ rỗng của tổ mối có ảnh hưởng đến độ bền vững của công trình nên cần thiết phải phát hiện tổ để xử lý, kinh nghiệm lâu đời của nhân dân ta là vào mùa xuân, phát hiện thấy nấm vũ hoá là đào được tổ; các đối tượng khác, độ rỗng của tổ ít ảnh hưởng.
Các loại mối 1

Thông tin tổng quát về mối nhà

Thời điểm mối hoạt động mạnh nhất
Mối giống như các loài côn trùng khác “theo gió mà tới và theo nhiệt độ mà phát triển”. Mùa mối hoạt động bắt đầu từ đầu tháng 3 đến hết tháng 8 âm lịch. Đây là thời điểm thuận lợi để mối phát triển do có nhiệt độ cao, mưa nhiều. Vì thế tính chất và sức phá hoại của mối vào thời điểm này là cực kỳ ghê gớm.
Vòng đời của mối

  • Giai đoạn 1: Trứng mối xuất phát điểm từ cặp mối đầu tiên của tổ hoặc từ lứa thứ 2 trong đàn.
  • Giai đoạn 2: Trứng mối sau 1 thời gian sẽ thành ấu trùng
  • Giai đoạn 3: Sau vài lần lột xác, ấu trùng sẽ nở ra nhộng con
  • Giai đoạn 4: Dưới sự chăm sóc của mối thợ, nhộng con sẽ phát triển hoàn toàn thành mối trưởng thành
  • Giai đoạn 5: Lúc này mối trưởng thành sẽ có thể phát triển thành 1 trong 3 loại mối chúa, mối thợ, mối lính.

Với những tổ mối vừa mới được thình thành, nhộng con của lứa mối đầu tiên thường phát triển thành mối thợ. Các loại mối khác dần xuất hiện ngẫu nhiên ở những lứa tiếp theo.

Thức ăn của mối

Thức ăn chủ yếu của Mối là chất cellulose của gỗ. Mối thợ có giác quan hai bên miệng kiểu nhai đặc biệt. Chất cellulose của gỗ khó tiêu hóa nhưng đường ruột của mối có một loại siêu trùng roi tiết ra dung môi có thể phân giải cellulose thành đường cung cấp cho mối.Nguồn thức ăn của mối chủ yếu là các sản phẩm thực vật, trong đó thành phần quan trọng nhất là chất xơ (cellulose). Vì vậy đối tượng bị mối gây hại rất đa dạng.
Thực vật sống: Nhiều loài mối lấy thức ăn từ cây sống, đặc biệt là vào mùa khô hạn, cây sống còn cung cấp nước cho chúng, nhất là các cây còn non như bạch đàn, chè sắn và các cây trồng khác. Thực vật khô: Ruột của loài mối nhà tiêu hoá được chất xơ nên ngoài gỗ, tre nứa, tất cả các sản phẩm đựoc chế biến từ thực vật như giấy, vải… đều bị chúng phá hoại. Trên đường đến nguồn thức ăn, mối có thể đục qua nhiều loại vật liệu khác như xốp cách âm, cao su, đồng thời mang theo đất và độ ẩm làm nhiều máy móc bị hư hỏng theo.
Các loại mối khác nhau thường ăn chất xơ của gỗ ở trạng thái khác nhau. Mối nhà thích ăn gỗ thông màu trắng, trám trắng…còn tốt nguyên; một số loại mối đất lại ăn những loại gỗ đã hơi bị mục. Với kỹ thuật nhử mối, để tiêu diệt cần quan sát và lựa chọn loại mồi thích hợp và tác động thêm các chất dinh dưỡng như nước đường, nước cháo hoặc các chất dẫn dụ khác. Sự tồn tại của một tập đoàn mối dựa trên sự phối hợp thực hiện các chức năng một cách tự giác của các đẳng cấp. Chúng đảm bảo cho sự cân bằng về dinh dưỡng, năng lượng, vi khí hậu trong tổ, chống lại kẻ thù, đảm bảo duy trì nòi giống. Chính vì có tập tính này nên mối được gọi là côn trùng xã hội
Mối thợ

Cách nhận diện mối vào nhà

  • Các đường hầm nổi trên tường : Sự việc không dừng lại việc chúng làm tổ dưới lòng đất. Chúng còn làm tổ trên mặt đất trên tường. Mối sẽ đùn đất qua các khe nức, khe hở trên nền nhà. Mối đất thường xây các đường hầm để cư trú bằng bùn, đất và bụi bẩn để đi lại tìm kiếm và vận chuyển nguồn thức ăn mà không bị phát hiện. Các đường hầm này có kích thước cỡ 1-2mm và thường thấy trên tường bên ngoài và bên trong dẫn đến các lối vào nhà.
  • Cửa bị nghẹt hay cửa sổ khó mở : Vì mối ăn gỗ, phân mối hay ‘bùn’ của chúng tạo ra môi trường bảo vệ ngăn hơi nóng và độ ẩm. Điều này làm cho gỗ phồng lên, làm cho khó mở hay đóng cửa sổ và cửa chính. Ngay cả các vật dụng như: các chân tủ, kệ gỗ,… bị mối tấn công sẽ bị sụp đổ xuống và không thể khắc phục được.
  • mối tạo đường đi trên tường nhà
  • Các cấu kiện gỗ bị ăn rỗng ruột và lớp mặt mỏng như giấy : Mối thường ăn gỗ từ trong ra ngoài, để lại một lớp gỗ mặt hay lớp sơn mỏng. Do đó khi bạn gõ vào một khu vực bị mối xâm hại, nó sẽ có âm thanh rỗng hay như giấy do các phần (hay toàn bộ) của gỗ đã bị ăn mất.
  • Kết cấu ngôi nhà, vật dụng bằng gỗ kém vững chắc :Không chỉ xâm phạm các nhà lá, nhà tre, với bộ hàm sắc nhọn, mối tấn công liên tục vào những công trình kiến trúc kiên cố, dù cho chúng được gia cố bằng bê-tông cốt thép.
  • Sự xuất hiện mối cánh hoặc rụng cánh trong nhà : Thông thường dấu hiệu xâm nhập đầu tiên mà bạn phát hiện là sự xuất hiện của mối cánh. Dấu hiệu thường gặp khác là các các cánh mối rụng trên cửa sổ và sàn nhà. Mặc dù mối có thể nhanh chóng biến mất sau khi chúng phát hiện bạn tình của mình, phát hiện cánh mối là dấu hiệu chắc chắn của việc mối đang phân đàn ở trong nhà.
  • Tổ của loài này là ụ đất cứng, nổi dạng mồ mả, trong có khoang rỗng. Bên ngoài là thành tổ mối. Thành tổ của loài này có cấu tạo từ các hạt sét, bụi, cát, rất rắn chắc đặc biệt về mùa khô ở những vùng khô hạn. Thành tổ uốn thành vòm, trong thành tổ có các khoang rỗng chứa vườn nấm và các khe rỗng nối với nhau xuất phát từ khoang tổ đi ra vỏ thành tổ và lên trên đỉnh tổ.

XEM THÊM: Mối – Những điều cần biết về loài mối

5/5 - (600 bình chọn)